knižní novinky detailkrakov (kraków) kult świętych patronów królestwa polskiego w czasach jagiellonów

Krakov (Kraków) Kult świętych patronów Królestwa Polskiego w czasach Jagiellonów

Publikace je monografickým zpracováním významu a smyslu kultu svatých patronů polského státu za vlády jagellonských králů. Koncepce se zrodila v prostředí krakovské katedrály a zahrnovala svatého Stanislava, Vojtěcha, Václava a Floriána.

V knize je mj. věnována pozornost iniciativě Karla IV. v propagaci zemských patronů spojených především s Prahou a pražskou katedrálou (s. 75-94). Řada poznámek se týká také území dnešního Slovenska a Maďarska.

Autor se podrobně zabývá písemnými prameny (dokumenty, kronikářské záznamy), pozdně gotickou ikonografií světců na pečetích i oltářních obrazech, zajímají jej obřady během procesí a snaží se kult světců zařadit do kulturních a kultovních souvislostí nejen Polska, ale i střední Evropy.

Užitečná publikace pro každého, kdo se věnuje jagellonskému umění a jeho ikonografii, středoevropským kultům světců v pozdním středověku a pochopitelně také otázkám kultu sv. Václava a sv. Vojtěcha.

(SK)

 

Piotr Kołpak, Kult świętych patronów Królestwa Polskiego w czasach Jagiellonów,  monografie towarzystwa naukowego SOCIETAS VISTULANA, 431 stran, Kraków  2020, 55 zlotých, ISBN: 978-83-65548-73-3

 

 

Internet:

https://vistulana.pl/produkt/kult-swietych-patronow-krolestwa-polskiego-w-czasach-jagiellonow/

 

Anotace nakladatelství:

Publikacja ta jest pierwszą próbą monograficznego opracowania kultu świętych patronów państwa polskiego w czasach jagiellońskich. Pracy tej nie należy jednak traktować jako zbioru tradycyjnych monografii poszczególnych świętych, lecz jako wszechstronne opracowanie znaku władzy uczestniczącego w różnych sferach życia politycznego i religijnego. Skonstruowana w pierwszej połowie XV stulecia w środowisku katedry krakowskiej koncepcja grupy patronów Królestwa Polskiego ujmowała postaci świętych Stanisława, Wojciecha, Wacława i Floriana. Od tej pory, aż do końca XVI w. znakiem tym posługiwano się w kontekście takich zjawisk, jak: zmagania polityczne między dworami władców a episkopatem, spory między hierarchami kościelnymi, krystalizowanie się narodu polskiego czy osobista dewocja ludzi władzy. Autor omawia kolejne przekazy pisane oraz ikonograficzne, bada ich możliwości transmisyjne oraz pyta o ich znaczenie dla nadawców i odbiorców, chcąc wpisać je w całość kulturową. Choć analiza zjawiska sprawia wrażenie kontemplowania wybrakowanej mozaiki kultu świętych orędowników, to w rezultacie pozwala  zrozumieć ideę świętego patronatu nad państwem polskim w czasach jagiellońskich.

 

PIOTR KOŁPAK (ur. 1987) pracuje w Pracowni Inwentaryzacji i Digitalizacji Zabytków Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Doktorat obronił na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w 2020 r., od stycznia 2020 r. zatrudniony w projekcie Cyfrowe Archiwum Archidiecezji Krakowskiej, w latach 2017–2019 pracował w projekcie Sakralne Dziedzictwo Małopolski, a w latach 2014–2017 w projekcie Korpus witraży średniowiecznych w Polsce. Autor licznych publikacji dotyczących kultury religijnej i pamięci historycznej późnego średniowiecza oraz dziejów kultury materialnej.

 

Obsah:

 

Wstęp 5

Rozdział 1

Metodologia i stan badań 9

1.1 Wokół pojęć 9

1.1.1 Symbol i znak 10

1.1.2 Pamięć i świadomość historyczna 13

1.2 Kult świętych: obszary i problemy badawcze 22

1.2.1 Kult świętych patronów państwa 25

1.3 Stan badań nad kultami świętych patronów Królestwa Polskiego 31

1.3.1 Zespół czterech patronów 32

1.3.2 Kulty poszczególnych patronów 38

1.4 Kulty patronów państwowych średniowiecznej Europy 55

1.4.1 Studium przypadku: Królestwo Czech 75

 

Rozdział 2

Święci patroni w ustawodawstwie synodalnym 95

2.1 Ustawodawstwo kościelne czasów przedjagiellońskich 100

2.2 Statuty synodalne diecezji krakowskiej z 1394 roku 101

2.3 Statuty synodalne diecezji krakowskiej z 1396 roku 103

2.4 Statuty synodalne diecezji krakowskiej z 1436 roku 105

2.5 Statuty synodalne diecezji krakowskiej z 1509 roku 111

2.6 Statuty prowincjonalne metropolii gnieźnieńskiej z 1512 roku 113

2.7 Statuty prowincjonalne metropolii gnieźnieńskiej z 1589 roku 115

 

Rozdział 3

Zespół patronów Królestwa Polskiego w liturgii 121

3.1 Kalendarz liturgiczny 122

3.2 Msze i oficja wotywne 125

3.3 Sufragia mszalne i brewiarzowe 127

Spis treści

3.4 Litanie do Wszystkich Świętych 131

3.5 Obrzędy procesyjne 141

3.5.1 Procesje na dzień św. Stanisława 141

3.5.2 Procesje ekspiacyjne królów polskich 148

3.5.3 Procesje na dzień św. Floriana 149

3.5.4 Procesje na dzień Rozesłania Apostołów 153

 

Rozdział 4

Narracja Jana Długosza o patronach i tradycja historiograficzna 157

4.1 Roczniki: List dedykacyjny 162

4.2 Wojny z Krzyżakami 165

4.3 Roczniki: Wizja Weroniki z Krakowa 186

4.4 Kazania Jana Kapistrana na Rynku krakowskim 192

4.5 Roczniki: zakończenie 199

4.6 Inwokacja z kodeksu nr 243 Biblioteki Kórnickiej PAN 200

 

Rozdział 5

Patroni Królestwa Polskiego na pieczęciach 207

5.1 Pieczęcie biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego 210

5.2 Pieczęcie arcybiskupa gnieźnieńskiego Jana Łaskiego 219

 

Rozdział 6

Patroni Królestwa Polskiego w malarstwie 235

6.1 Para patronów Królestwa Polskiego i problemy z identyfikacją

świętych biskupów 235

6.2 Skrzydła późnogotyckiego retabulum ołtarza głównego w katedrze

wawelskiej 240

6.3 Tryptyk Trójcy Świętej z kaplicy Świętokrzyskiej w katedrze

wawelskiej 243

6.4 Predella retabulum z kościoła w Korzennej 250

6.5 Wystrój kościoła św. Zygmunta w Szydłowcu 256

6.6 Tryptyk w kościele św. Walentego w Krempachach 267

6.7 Poliptyk w kościele św. Mikołaja w Krakowie 277

6.8 Tryptyk z kościoła kolegiackiego św. Michała w Krakowie 286

 

Rozdział 7

Patroni Królestwa Polskiego w starych drukach 291

7.1 Statuty synodalne i księgi liturgiczne 292

7.2 Druki świeckie 310

 

Rozdział 8

Patroni Królestwa Polskiego w rzeźbie 317

8.1 Retabulum ołtarza głównego w kolegiacie Bożego Ciała

w Bieczu317

8.2 Nagrobek Stanisława Zawadzkiego w kościele dominikańskim Trójcy Świętej w Krakowie 327

 

Podsumowanie: Geneza, funkcjonowanie i dezaktualizacja znaku czterech

patronów Królestwa Polskiego 335

 

Zakończenie 355

Summary 357

Wykaz skrótów 361

Bibliografia 363

Spis ilustracji 407

Indeks nazw osobowych 409

Indeks nazw miejscowych 427


Copyright (c) 2008 stavitele-katedral.cz | Tisk | Kontakty | XHTML 1.0 Strict | TOPlistStatistiky toplist | Zpět nahoru