Kraków: V polském překladu vyšel obsáhlý výbor studií slavného historika umění Ernsta H. Gombricha (Ernst H. Gombrich - Pisma o sztuce i kulturze)

V roce 1971 vyšel v Polsku v překladu obsáhlý výbor z díla předního historika umění Erwina Panofského, který pod názvem Studia z historii sztuki připravil Jan Bialostocki. Bialostocki vytvořil reprezentativní učebnici názorů Panofského, antologii jeho vidění umění od starých nizozemských a italských mistrů až po jeho málo známý zájem o výtvarnou estetiku filmu. Dodnes neexistuje lepší výbor!

V současné době se na polském trhu objevila stejně obsáhlá antologie druhého giganta moderního dějepisu umění - Ernsta H. Gombricha. V Polsku už vyšla v překladu jeho kniha Sztuka i iluzja (Umění a iluze ) i Opowieści o sztuce (Příběh umění), tak jako u nás, navíc tu ale mají přeloženu i druhou nejvýznamnější Gombrichovu publikaci Zmysł porządku (The Sense of Order) - podnětnou studii o zákonitostech dekorativního umění.

Současný polský výbor Pisma o sztuce i kulturze představuje všechny nejdůležitější kapitoly z Gombrichových hlavních teoretických prací o dějinách umění, o ikonografii a o stylu i výtvarné formě v dějinách umění.

Není to speciálně připravený polský výbor, publikace byla kompletně převzata z nakladatelství Phaidon Press, kde už po několikáté vyšla pod názvem The Essential Gombrich a byla přeložena i do řady světových jazyků.

Výbor vznikl ještě za Gombrichova života a on sám k němu udělal úvod. Výrazně tu oceňuje editorskou práci Richarda Woodfielda, který vybral to podstatné a vždy ještě ke každé studii přidává komentář. Sám Gombrich by jistě poopravil editora, kdyby mu něco důležitého chybělo.

Profesor Woodfield uvádí, že jeho cílem bylo představit ideje a názory Gombricha pro širší veřejnost, ukázat ho nejen jako skvělého znalce uměleckých problémů, historika umění fascinovaného italskou renesancí, ale také jako velkého humanistu s obecným zájmem o kulturu. 

Tak jako kdysi přesně rozuměl Bialostocki Panofského odkazu a věděl co z něj zdůraznit, stejně tak nyní Woodfield rozumí Gombrichovi.

Není to kniha lehká na čtení, vyžaduje od čtenáře víc pozornosti a zamyšlení. Pokud ale byl někdo okouzlený publikacemi Story of Art a Art and Illusion, a chce seznámit s Gombrichem jako myslitelem i intelektuálem, pak tento výběr studií a kapitol z několika knížek je v jedenácti zastaveních otevřenou branou do světa jeho vědeckého bádání i lidské etiky.

PhDr. Peter Kováč

Ernst H. Gombrich Pisma o sztuce i kulturze (editor Richard Woodfield), překlad Dorota Folga-Januszewska, Sonia Jaszczyńska, Małgorzata Wrześniak, Kamila Csernak, Katarzyna Włodkowska, 624 stran, Wydawnictwo Universitas, Krakov 2011, cena 108 zlotých.

Internet:

http://www.universitas.com.pl/ksiazka/Pisma_o_sztuce_i_kulturze_2971.html

http://www.universitas.com.pl/ksiazka/Zmysl_porzadku__O_psychologii_sztuki_dekoracyjnej_2651.html

Polská oficiální anotace:

E.H. Gombrich zyskał międzynarodową sławę jako autor Opowieści o sztuce (The Story of Art); znany jest także powszechnie ze swojego wkładu do dyskusji nad najważniejszymi ideami XX wieku. Niniejszy tom zawiera przystępny wybór najważniejszych i najbardziej charakterystycznych tekstów autora, które wprowadzają czytelnika w krąg przemyśleń i teorii dotyczących wielu fundamentalnych zagadnień, takich jak: natura przedstawiania, psychologia percepcji, interpretacja obrazów, problemy teorii i metody, idee postępu, symbolizm i znaczenie w sztuce.

Pisma profesora Gombricha obejmują trzy główne dzieła: Opowieść o sztuce (The Story of Art), Sztuka i iluzja (Art and Illusion) oraz Zmysł porządku (The Sense of Order) oraz dziesięć tomów zebranych esejów i recenzji. Na niniejszą antologię składa się wybór pism pochodzących z wymienionych wyżej książek, a także sześć innych tekstów, dotąd niepublikowanych przez wydawnictwo Phaidon.

Dzięki temu czytelnik zostaje wprowadzony w pełen zakres myśli Gombricha. Richard Woodfield napisał wstęp, dopełnił książkę przypisami i uzupełnił wprowadzeniem do dalszej literatury. Przestrzegający zasad racjonalnego argumentowania i tolerancji, Profesor Gombrich był prawdziwym humanistą, zawsze dążącym do zrozumienia i interpretacji dziedzictwa kultury i jego wartości. W niniejszym zbiorze wiele najważniejszych zagadnień przedstawionych zostało w sposób jasny i wyrazisty.

Editor knihy Richard Woodfield:

Professor Richard Woodfield is Honorary Senior Research Fellow in the Departments of Art History at the Universities of Birmingham and Glasgow and is Emeritus Professor of Aesthetics and Art Theory at Nottingham Trent University, UK. He has edited Gombrich on Art and Psychology, Gombrich's Reflections on the History of Art (1987), The Essential Gombrich (1996), Ernst Gombrich, Dal mio tempo: Città, maestri, incontri (1999) and constructed the Gombrich Archive. He has been Secretary General and First Vice-President of the International Association of Aesthetics, Honorary International Vice-President of the Hungarian Association of Aesthetics, Secretary and Honorary Vice-President of the British Society of Aesthetics and Honorary Member of the Italian Association of Aesthetics.

Obsah knihy Ernst H. Gombrich - Pisma o sztuce i kulturze:

Przedmowa (E.H. Gombrich)

Wprowadzenie (Richard Woodfield)

Najważniejsze dzieła E.H. Gombricha

Część I Autobiografia

Szkic autobiograficzny (Topics of our Time)

Starzy Mistrzowie i inne Bóstwa Domowe (Independent, 1990)

Część II Obraz wzrokowy

Obraz wzrokowy: jego miejsce w komunikacji (The Image and the Eye)

O sztuce i artystach (The Story of Art)

Część III Sztuka i psychologia

Psychologia i zagadka stylu (Art and Illusion)

Prawda i stereotyp (Art and Illusion)

Akcja i ekspresja w sztuce zachodniej (The Image and the Eye)

Iluzja i sztuka (Illusion in Nature and in Art)

Kolory i efekty: jak i dlaczego (Radio interview with Bridget Riley, 1992)

Część IV Tradycja i innowacja

Potrzeba tradycji: interpretacja poezji I.A. Richardsa (Tributes)

Dowcip jako paradygmat sztuki: estetyczne teorie Sigmunda Freuda (Tributes)

Leonardo i jego metoda kompozycji (Norm and Form)

Część V Psychologia i sztuki dekoracyjne

Siła przyzwyczajenia (The Sense of Order)

Psychologia stylów (The Sense of Order)

Część VI Prymitywizm

Prymitywizm i jego znaczenie w sztuce (Four radio talks, 1979)

Magia, mit i metafora: rozważania o obrazach satyrycznych (Paper delivered to the Congrès International d'Histoire de l'Art)

Część VII O naturze historii sztuki

Rozważania o historii sztuki: trzy zagadnienia do dyskusji¨(Topics of our Time)

Społeczna historia sztuki (Meditations on a Hobby Horse)

W poszukiwaniu historii kultury (Ideals and Idols)

Część VIII Alternatywa dla „Ducha Czasu"

Architektura i retoryka w dziele Giulia Romana - Palazzo del Tè (New Light on Old Masters)

Od odrodzenia litery do reformy sztuk: Niccolò Niccoli i Filippo Brunelleschi (The Heritage of Apelles)

Część IX O znaczeniach dzieł sztuki

Sztuka w studiach nad symboliką (American Psychologist, 1965)

Dążenia i ograniczenia ikonologii (Symbolic Images)

Stanza della Segnatura Rafaela i jej symbolika (Symbolic Images)

Orion Poussina (Symbolic Images)

Holenderskie malarstwo rodzajowe (Reflections on the History of Art)

Część X Wielka sztuka i kultura popularna

Obrazowanie i sztuka w okresie romantycznym (Meditations on a Hobby Horse)

Dowcip Saula Steinberga (Topics of our Time)

Część XI Gombrich wobec tradycji

Franz Schubert i Wiedeń jego czasów (Address celebrating the 150th anniversary of the composer's death, 1978)

Natura i sztuka jako potrzeby umysłu: filantropia lorda Leverhulme'a (Tributes)

Goethe: promotor wartości klasycznych (Speech delivered on receiving the Goethe Prize, 1994)

Przypisy

Indeks nazwisk