Vratislav (Wrocław): Praga, Wrocław i Kraków. Przestrzeń publiczna i prywatna w czasach średniowiecznego przełomu

Polský archeolog profesor Jerzy Piekalski analyzuje středověké osudy Prahy, Vratislavi a Krakova z hlediska archeologie, architektury, urbanistiky a hmotné kultury. Tato města podle něj nejlépe ilustrují ve střední Evropě proměny města ruku v ruce s proměnami společnosti. Piekalski je autorem čtyřiceti publikací. Mimo jiné vydal knihy: Od Kolonii do Krakowa : przemiana topografii wczesnych miast, Wrocław 1999, Średniowieczny Śląsk i Czechy, centrum średniowiecznego miasta, Wrocław a Europa Środkowa, Wrocław 2000 a Wczesne domy mieszczan w Europie Środkowej : geneza, funkcja, forma, Wrocław 2004.

Peter Kováč

Jerzy Piekalski, Praga, Wrocław i Kraków. Przestrzeń publiczna i prywatna w czasach średniowiecznego przełomu, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 2014, 260 s., cena 49 zł.

Polské knihy lze objednat zde:

Polské knihy lze objednat v ČR:

Klub Polskiej Książki i Prasy, Księgarnia - Knihkupectví,

731 01 Český Těšín, Čapková 7, tel.: +420 558 740 226,

e-mail: ksiegarnia@polonica.cz

Anotace nakladatelství:

Książka wrocławskiego archeologa jest rezultatem wieloletnich badań cywilizacji europejskiego średniowiecza. U podstaw jego naukowych refleksji leży przekonanie o długim trwaniu wielu zjawisk kulturowych, sięgających w wypadku środkowej Europy czasów średniowiecza. W powszechnej świadomości współczesnego człowieka panuje przekonanie o cywilizacyjnej mizerii tego okresu. Akceptowany jest raczej śródziemnomorski schemat pojmowania dziejów, zgodnie z którym średniowiecze oznacza gospodarcze, kulturalne i demograficzne załamanie po upadku cywilizacji antycznych. Autor książki podkreśla, że środkowa Europa ma jednak odmienny rytm rozwoju, w którym właśnie średniowiecze oznacza dynamiczne przyspieszenie, budowę struktur państwowych i kształtowanie identyfikacji cywilizacyjnej. Wskazanym w pracy efektem tego rozwoju jest urbanizacja — tworzenie struktur społecznych i gospodarczych na podstawie zorganizowanych gmin miejskich, funkcjonujących w zaprojektowanej przestrzeni publicznej. Wybór do analizy Pragi, Wrocławia i Krakowa nie jest przypadkowy. Te właśnie ośrodki w wyrazisty sposób odzwierciedlają postać „miast tamtego czasu”. Wpływ średniowiecza na ich dzisiejszy obraz i sposób funkcjonowania jest tam bodaj najlepiej czytelny. Ich najbardziej reprezentacyjne strefy ukształtowały się między XII a XIV wiekiem, generując strukturę przestrzenną zachowaną do dzisiaj. W dalszym ciągu wypełniają szeroki wachlarz funkcji centrum dzisiejszego miasta — od administracyjnych po ludyczne, zgodnie z zamierzeniami ich średniowiecznych twórców.

Obsah:

Wstęp

ROZDZIAŁ I. Początki struktur miejskich w środkowo-wschodniej Europie

1. Pojęcie średniowiecznego miasta

2. Problem przedlokacyjnych ośrodków protomiejskich w środkowo-wschodniej Europie

a. Praga

b. Wrocław

c. Kraków

3. Główne cechy protomiast wewnętrznej strefy środkowo-wschodniej Europy

ROZDZIAŁ II. Miasta lokacyjne

1. Problem lokacji i nowa struktura miast

a. Praga

b. Wrocław

c. Kraków

2. Główne cechy przełomu

ROZDZIAŁ III. Organizacja przestrzeni działki mieszczańskiej

ROZDZIAŁ IV. Dom

1. Dom kupca i rzemieślnika w zachodniej strefie środkowej Europy w XI–XII wieku

2. Drewniane i kamienne domy w Pradze

3. Wczesne domy Wrocławia

4. Domy krakowskie

ROZDZIAŁ V. Konstrukcje ulic i stan czystości miast

ROZDZIAŁ VI. Praga, Wrocław i Kraków — miasta nowej Europy. Zakończenie

Bibliografia

Summary

Spis rycin