Warszawa: Konstantynopol - Nowy Rzym. Miasto i ludzie w okresie wczesnobizantyjskim

Anotace:

To już druga w tym roku po pracy Piotra Grotowskiego, książka dotycząca tematyki Bizancjum. Tym razem jednak autorzy skupili się na próbie pokazania czym był Konstantynopol w pierwszych wiekach swojego istnienia.

W tomie znajdziemy więc teksty poświęcone nie tylko dziejom ale też urbanistyce, strukturze społecznej, religii czy szeroko pojętej kulturze Nowego Rzymu. Uwagi badaczy nie umknął nawet temat kuchni i zwyczajów żywieniowych bizantyńczyków, któremu Maciej Kokoszkopoświęcił cały rozdział.

Redakcji tego monumentalnego dzieła podjęli się Teresa Wolińska i Mirosław J. Leszka, którzy zaprosili do współpracy grupę badaczy związanych z Uniwersytetem Łódzkim: Sławomira Bralewskiego, Pawła Filipczaka, Macieja Kokoszkę, Andrzeja Kompa, Małgorzatę B. Leszkę oraz Kiriła Marinowa. Książka ukazała się nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN.

 

Albert Godycki

Wojciech Sowała

 

Resumé:

Po knize Piotra Grotowského Święci wojownicy w sztuce bizantyńskiej (viz naše anotace v KNIŽNÍ NOVINKY) je publikace Konstantynopol - Nowy Rzym v letošním roce již druhým významným polským příspěvkem k historii a kultuře Byzance. Autoři detailně představují Konstantinopol v prvních stoletích jeho existence. Nejsou tu jen texty zabývající se architekturou a urbanismem, společenskou strukturou, náboženstvím nebo široce pojatou kulturou Nového Říma. Celá kapitola je třeba věnována jídlu a stolování. Redakce obsáhlé knihy se ujali Teresa Wolińska a Mirosław J. Leszka, většina odborníků, kteří se na knize podíleli, pracuje na univerzitě v Lodži.

 

Teresa Wolińska, Mirosław J. Leszka (red.), Konstantynopol - Nowy Rzym. Miasto i ludzie w okresie wczesnobizantyjskim,Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, s. 736, cena 79,90 PLN

 

Internet:

http://ksiegarnia.pwn.pl/produkt/82427/konstantynopolnowy-rzym.html

 

Obsah knihy

Spis treści

Przedmowa od Autorów

 

Rozdział 1

Powstanie Konstantynopola i jego dzieje od IV do początku VII w.

Miasto na siedmiu wzgórzach. Topografia i środowisko naturalne Konstantynopola w zarysie (Paweł Filipczak)

Byzantion (Mirosław J. Leszka, Teresa Wolińska)

Konstantyn Wielki i założenie Miasta (Małgorzata B. Leszka, Mirosław J. Leszka)

Ewolucja statusu Miasta. Idea Konstantynopola - Nowego Rzymu (Małgorzata B. Leszka, Mirosław J. Leszka)

Zarys dziejów Konstantynopola w latach 337-602 (Małgorzata B. Leszka, Mirosław J. Leszka)

 

Rozdział 2

Kształt urbanistyczny Miasta

Uwagi wstepne (Mirosław J. Leszka)

Obiekty świeckie (Mirosław J. Leszka, Teresa Wolińska)

2.1 Wielki Pałac i rezydencje cesarskie (Mirosław J. Leszka)

2.2 Hipodrom. Łaźnie Zeuksipa. Bazylika. Senat (Teresa Wolińska)

Konstantynopolitańskie kościoły (Sławomir Bralewski)

Porty (Kirył Marinow)

Umocnienia Konstantynopola (Kirył Marinow)

5.1 Pierwsze fortyfikacje miasta

5.2 Lądowe mury teodozjańskie

5.3 Mury morskie

5.4 Szersze tło koncepcji obronnej Konstantynopola

 

Rozdział 3

Mieszkańcy Konstantynopola

Struktura społeczna (Andrzej Kompa)

Kibice i nie tylko, czyli konstantynopolitańscy fakcjoniści (Teresa Wolińska)

 

Rozdział 4

Cesarz, dwór i poddani (Mirosław J. Leszka, Teresa Wolińska)

Droga do tronu i koronacja

Bizantyńska koncepcja władzy i jej symbole

Cesarz w kontaktach z poddanymi

3.1 Hipodrom w życiu politycznym Konstantynopola

3.2 Audiencje, procesje i tryumfy

Cesarzowe

Dostojnicy dworscy i urzędnicy państwowi

 

Rozdział 5

Władze Konstantynopola (Paweł Filipczak)

Prokonsulowie

Prefekci

2.1 Struktura i kompetencje urzędu prefekta Konstantynopola

2.2 Prefekt annony Konstantynopla

2.3 Uprawnienia prefekta Konstantynopola w kwestii annony

2.4 Prefekt szefem policji, straży pożarnej oraz wymiaru sprawiedliwości

2.5 Siedziba prefekta

2.6 Prefekt wigilów

2.7 Pretor ludowy

2.8 Kwezytor

2.9 Władze i lud

2.10 Zarzadzenie prefekta Juliana i niepokoje w roku 491

2.11 Prefekci wobec buntów fakcji cyrkowych (ok. 498-501)

2.12 Rolaprefekta Platona w rozruchach na tle religijnym (512 r.)

2.13 Bunt Nika (532 r.)

2.14 Prefekci wobec niepokojów społecznych w drugiej połowie rządów Justyniana (ok. 547/548 - 565)

 

Rozdział 6

Kościół i jego wpływ na życie mieszkańców Konstantynopola (Małgorzata B. Leszka)

 

Rozdział 7

Życie religijne mieszkańców Konstantynopola (Sławomir Bralewski)

Od pogańskiego Byzantion do chrześcijańskiego Konstantynopola

Wśród ortodoksów i heretyków

Formy i miejsca kultu

3.1 Kult krzyża

3.2 Kult męczenników - relikwie

3.3 Kult maryjny

Mnisi

 

Rozdział 8

Aprowizacja miasta

Zaopatrzenie w wodę (Teresa Wolińska)

1.1 Akwedukty

1.2 Zbiorniki na wodę

1.3 Łaźnie

Zaopatrzenie Konstantynopola w żywność (Maciej Kokoszko, Teresa Wolińska)

 

Rozdział 9

Smaki Konstantynopola (Maciej Kokoszko)

Jak odżywiać się zdrowo, czyli kilka uwag o bizantyńskiej dietetyce

Bizantyńczyka chleb powszedni, czyli o zastosowaniu zbóż w konstantynopolitańskiej kuchni

Rośliny strączkowe i ich rola w diecie Bizantyńczyków

Nabiał na konstantynopolitańskich stołach

Wśród mięs i wyrobów wędliniarskich

Bogactwo ryb w mieście nad Bosforem

W królestwie warzyw

Różnorodność owoców

Przyprawy rodzime i egzotyczne

Napoje bogów i śmiertelników

 

Rozdział 10

Edukacja w Konstantynopolu (Andrzej Kompa)

 

Rozdział 11

Rozrywki konstantynopolitańczyków (Teresa Wolińska)

Teatr

Tańce, muzyka, balet

Święta

Rozrywki w konstantynopolitańskim hipodromie

4.1 Wyścigi rydwanów

4.2 Wyścigi biegaczy

4.3 Występy sceniczne

4.4 Walki zwierząt i ze zwierzętami

4.5 Pokazy zwierząt i inne rozrywki

 

Mapy

Bibliografia

Wykaz skrótów

Źródła podstawowe

Opracowania (wybór)

Uproszczone zasady wymowy nazw greckich i tureckich

Indeks osób

Indeks nazw geograficznych i etnicznych

Indeks nazw konstantynopolitańskich

Spis map

Spis ilustracji