Varšava (Warszawa): Vyšel poslední díl trilogie profesora Ziemby o umění pozdního středověku (Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380-1500. T. III: Wspólnota rzeczy: sztuka niderlandzka i północnoeuropejska

Anotace:

Vyšel poslední díl originální trilogie Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380-1500, kterou napsal polský profesor Antoni Ziemba o nizozemském umění pozdního středověku.

V první části nové knihy se zabývá tím, jak se v evropském pozdně gotickém umění šířily motivy, umělecké objevy a ikonografické novinky velkých nizozemských malířů jako byl Jan van Eyck, Rogier van der Weyden nebo Hans Memling. Věnuje se z tohoto hlediska prodeji obrazů v Evropě, transferem umění mezi evropskými královskými a aristokratickými dvory, rozsáhlým exportem nizozemských tapisérií i oltářů.

V další části autor řeší některá společná umělecko-historická témata, které spojují nizozemskou produkci a evropské umění severně od Alp. Například jde o zachycení města a krajiny v obrazech, o propojení nové teologie a středověké tradice v ikonografii, o roli malých luxusních uměleckých děl v imaginaci diváků, o fascinaci lidí 15. století kronikami a modlitebními knížkami nebo o zobrazení nápisů v uměleckých dílech a jejich poselství.

Ziemba zohledňuje i problém dobového vnímání a obdivování malířství a zlatnictví a také vliv cestování, poutnictví a odpustků na vznik uměleckých děl. I tento poslední svazek trilogie představuje Ziembu jako důstojného nástupce velkého polského badatele Jana Bialostockého, který patřil mezi nejvýznamnější světové odborníky na nizozemské umění 15. století.

Peter Kováč

Antoni Ziemba, Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380-1500. T. III: Wspólnota rzeczy: sztuka niderlandzka i północnoeuropejska 1380-1520, Wydawnictwa Uniwersytetu warszawskiego, Warszawa 2015, 987 stran, cena dosud nebyla stanovena

Polské knihy lze v ČR objednat zde:

Klub Polskiej Książki i Prasy

Księgarnia - Knihkupectví

731 01 Český Těšín, Čapková 7

tel.: +420 558 740 226

e-mail: ksiegarnia@polonica.cz

Naše recenze 2. dílu:

http://stavitele-katedral.cz/warszawa-kriticky-pohled-na-badani-o-malirstvi-15-stoleti-i-velkolepe-panorama-nizozemskeho-umeni-od-jana-van-eycka-do-hieronyma-bosche-antoni-ziemba-niderlandzkie-malarstwo-tablicowe-1430-1500/

Polská anotace:

Tom trzeci proponuje nową interpretację sztuki niderlandzkiej i północnoeuropejskiej XV wieku. Przedstawia ją jako konglomerat przedmiotów-rzeczy działających na odbiorcę w określony – materialny i przestrzenny – sposób. Analizuje przedmioty o skali makro, narzucającej widzowi ruch, i te utrzymane w mikroskali, skłaniającej do manipulowania nimi.

Omawia m.in. przedmioty wymuszające ich obchodzenie, jak figury i świeczniki wiszące w przestrzeni, oraz dzieła przenośne, ruchome i poruszane, składane i otwierane, zasłaniane i odsłaniane w ustalonej reżyserii działań: wielkoformatowe poliptyki ołtarzowe, a także maleńkie dyptyczki i tryptyczki; wielkie tapiserie i małe książeczki; wyjmowane do okazjonalnej prezentacji drobne wyroby złotnicze; przeznaczone do układania w ciągi i serie obrazki, ryciny i karty do gry; rozwierane wieloetapowo guzy medytacyjne; figury o składanych członkach; automaty, zegary i aparaty; cykle obrazowe narzucające określony tryb ich odczytywania; narracyjne historie wymuszające imaginacyjną podróż-pielgrzymkę.

Zainspirowany antyantropocentryczną koncepcją „powrotu do rzeczy” (B. Latour, A. Gell i in.), autor poszukuje w późnośredniowiecznych obiektach sztuki „sprawczości rzeczy”, czyli wywoływania określonych zachowań liturgicznych, dewocyjnych, propagandowo-politycznych czy też ustanawiających status społeczny właściciela przedmiotu, które współtworzyły niegdyś sieć kultury materialnej i duchowej.

Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380-1500 to synteza kultury artystycznej ważnego regionu dawnej Europy. Pierwszy tom traktuje o sztuce i kulturze burgundzkiej na dworze książęcym w Dijon oraz w miastach Flandrii i Brabancji. Tom drugi omawia niderlandzkie malarstwo tablicowe z lat 1430-1500 - od Jana van Eycka po Jheronimusa Boscha. Ukazuje pierwotne funkcje obrazów i ich przesłania religijne, śledzi procedury techniczne oraz strategie warsztatowe i komercyjne malarzy, ujawnia stereotypy i mity, narosłe wokół twórczości tych mistrzów.

Profesor Antoni Ziemba, historyk sztuki, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego i kurator Muzeum Narodowego w Warszawie, zajmuje się sztuką niderlandzką i niemiecką XV–XVI oraz holenderską XVII wieku. Autor książek Nowe Dzieci Izraela. Stary Testament w kulturze holenderskiej XVII wieku (2000), Iluzja a realizm. Gra z widzem w sztuce holenderskiej 1580–1660 (2005), trzytomowej serii Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380–1500 (2008, 2011, 2015). Współautor Galerii Sztuki Średniowiecznej oraz Galerii Sztuki Dawnej w Muzeum Narodowym w Warszawie, w którym stworzył wiele wystaw.